Ẩm thực

Tới Lào Cai, các du khách, đặc biệt là những người sành rượu sẽ không thể bỏ qua một món quà mà cũng là sản phẩm độc đáo của người Dao Đỏ nơi đây, rượu Sán Lùng.Đã từ lâu, thứ rượu mang tên Sán Lùng đã khiến cho bao người phải ngất ngây, quyến luyến mỗi khi đến thăm đồng bào người Dao. Người ta vẫn thường nói: San Lùng là mỹ tửu của trời đất ban cho, uống một giọt lại muốn uống thêm. Những giọt rượu ngon không chỉ mang ý nghĩa ẩm thực, mà còn mang ý nghĩa tâm linh và văn hóa.
  Rượu San Lùng  là thứ rượu đặc sản của người Dao Đỏ xuất phát từ bản San Lùng, xã Bản Xẻo, huyện Bát Xát. Cùng với rượu Táo Mèo và rượu ngô Bắc Hà rượu San Lùng là các danh tửu của Lào Cai. Tới với tỉnh thành Tây Bắc này, nếu ai chưa từng thưởng thức hương rượu đặc biệt ấy, sẽ là một điều cực kì đáng tiếc.
 
Rượu Sán Lùng, hay còn gọi là rượu San Lùng là loại rượu cực kì nổi tiếng của vùng núi Lào Cai, nơi dân tộc Dao Đỏ sinh sống. Loại rượu này gắn liền với truyền thuyết của người dân tộc được truyền đi truyền lại qua bao đời.
 
 
                                                                             ( Bản San Lùng , Xã Bản Xéo , Huyện Bát Xát nơi nấu rượu San Lùng )
 
Rượu San Lùng được chế biến rất công phu và cẩn trọng. Từ hạt thóc chọn giữa nương được chưng ủ cùng thảo dược. Thóc phải mẩy và được hái về từ khi thóc vào sữa ở độ dẻo khô. Sau đó, thóc sẩy sàng sạch, để nguyên vỏ cho vào chõ đồ, khi nào thấy tất cả mọi hạt nở bung ra trắng xoá thì múc ra mẹt.
Để làm nên hương thơm đặc trưng và không kém phần quyến rũ, người Dao ở bản San Lùng dùng men nấu rượu đặc biệt. Men nấu rượu là men lá, được làm là gạo nếp thơm nghiền nhỏ cộng với 15 loại lá rừng. 15 loại lá cây ấy, tất cả đều là vị thuốc đều là thảo dược của núi rừng, có vị phòng chống lạnh, trừ cảm,có vị làm cho lưu thông khí huyết, giảm đau nhức khớp, có vị làm cho không đau đầu. Sau 2 đêm, men ăn thóc làm cả mẹt bốc hơi ngùn ngụt thì cho vào thùng chứa ủ tiếp. Mùa đông thì ủ từ 5-6 ngày, mùa hè chỉ ủ 4 ngày.
Ủ xong, cho vào nồi nấu cách thuỷ (cả trên và dưới đều phải có nước). Khi nấu lửa phải luôn đều. Già lửa một chút, rượu khê. Thiếu lửa thì không được rượu. Thêm một điều quan trọng nữa nước ở phía trên của nồi phải luôn lạnh, nên luôn cần một người túc trực để thay. Rượu San Lùng được chưng cách thuỷ hai lần. Lần thứ nhất là khử tap và lọc cốt. Lần thứ hai làm lạnh bằng những lá thơm của núi rừng với nước suối Pò Sèn, thế mới ra được rượu và chỉ có người San Lùng mới làm ra rượu San Lùng thơm, ngon, êm dịu.
 
 
( Từ những nắm men rừng đặc biệt , người phụ nữ Dao Đỏ sẽ chưng cất lên những giọt rượu San Lùng thơm lừng )
 
Rượu San Lùng hương thơm, vị đậm đà mau làm lan toả sự đê mê tới lục phủ ngũ tạng, tới chân tơ kẽ tóc. Sau tiệc rượu, ta có cảm giác lâng lâng sảng khoái, không u mê đau đầu. Mới một giọt đã mềm môi, làm ta muốn thêm giọt nữa. Uống rượu San Lùng buổi sáng, sẽ như có vị thần sức mạnh hỗ trợ ở hai vai, nên làm lụng cả ngày không hề mệt mỏi. Nếu vào buổi tối uống cùng bạn, sẽ như có sợi dây vô hình ràng buộc tình yêu thương khăng khít, trong lòng mỗi người tào dâng lời hay ý đẹp nói lên những gì lúc khác chưa nói được.
Nhiều du khách tới thăm bản San Lùng đều có thể được tận mắt chứng kiến công đoạn chưng cất rượu truyền thống nơi đây cũng như tình cảm mà người Dao Đỏ ở bản San Lùng đem gửi trong từng giọt rượu thơm lừng này. Rượu San Lùngđược chế biến rất công phu từ chính bàn tay của những người phụ nữ Dao Đỏ.
 
 
( Rượu San Lùng nguyên chất có hương thơm nồng, tinh khiết, là kết tinh của thiên nhiên núi rừng Tây Bắc )
Đặc biệt , người Dao San Lùng ý thức được giá trị cửa rượu. Chính vì thế để tạo nên nét riêng trong hương vị, men lá được họ giữ như bảo bối gia truyền. Khi chủ người chủ gia đình ấy không còn đảm đương được trọng trách của mình bí quyết chế tạo men lá được truyền cho các con trai.Trước khi truyền nghề, các người con trai ấy phải làm lễ ăn thề với các vị thần là không được tiết lộ bí quyết ấy cho bất kì ai. Ai không giữ lời sẽ bị Giàng trừng tội.Con gái theo chồng tất nhiên không ai được biết.
Rượu San Lùng, hay văn hóa nấu rượu , thưởng rượu của người Dao Đỏ , Lào Cai là một thứ "đặc sản" của vùng mà bất cứ du khách nào đến đây cũng cần phải lưu tâm mà đến thăm.Một chuyến đi sẽ không thể trọn vẹn nếu bạn không tới thăm ngôi làng truyền thống này và mang những chai rượu nguyên chất thơm lừng hương núi rừng về làm quà cho người thân và bạn bè.