Ẩm thực

Mèn mén không chỉ là đặc sản mà còn là nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của đồng bào dân tộc H'Mông. Ai đặt chân lên Tây Bắc mà chưa một lần nếm thử mèn mén thì chưa hưởng trọn được tinh hoa của núi rừng nơi đây.
Nhai miếng mèn mén nho nhỏ, uống hớp nước canh sẽ thấy bùi bùi trong miệng, càng nhai kỹ càng thấy ngon, thấy ngọt, một mùi vị tự nhiên của núi rừng. Mùa đông, mèn mén thường được ăn kèm với ớt phơi khô để làm nóng người, xua tan đi cái lạnh "cắt da cắt thịt" của miền núi Tây Bắc.
 
Làm mèn mén khá cầu kì từ khâu chọn ngô đến công đoạn đồ đều mất rất nhiều công sức. Mèn mén được làm từ hạt ngô tẻ – giống ngô địa phương, ngô lai, ngô hàng hóa không làm được món này, Ngô sau khi thu hoạch bóc vỏ, tách hạt ra khỏi lõi ngô, xay hạt ngô thành bột và sàng bỏ bớt vỏ, dụng cụ để xay thường là cối đá hai thớt chồng lên nhau. Sau khi có bột ngô vừa ý, người làm trộn bột ngô với nước rồi đảo để bột ngô tơi ra, sau đó đổ vào chõ và cho vừa nước đủ để đồ. Để có được món mèn mén, người làm phải đồ bột ngô hai lần trên chõ gỗ.
 
Đồ lần đầu để tẩm nước vào bột ngô, đồng thời cũng là để làm cho bột ngô tơi, không dính vào nhau. Bởi vậy, thời gian đồ lần đầu cần tính toán cho thích hợp với từng loại ngô (ngô non hay ngô già). Nếu là bột ngô già thì thời gian đồ cần lâu hơn. Nếu là bột ngô non thì chỉ sau khi nước ở trong chảo sôi, thấy hơi bốc nghi ngút lên miệng chõ là có thể bắc ra được.Lần đồ thứ hai được thực hiện sau khi nước sôi. Người H’Mông giữ lửa vừa đủ để mèn mén chín đều và chín kĩ. Mèn mén đồ chín có vị thơm lan toả, rất đậm đà.
 
 
Làm mèn mén rất dễ nhưng để làm được nó ngon thì không dễ chút nào. Những người có kinh nghiệm đồ mèn mén thường không vội vàng mà phải dựa vào độ lửa cháy ta hay nhỏ để có được món mèn mén ngon nhất.
Một trong những gia vị không thể thiếu và làm tăng tính hấp dẫn của món ăn là có thêm tương ớt, đậu xị, rau thơm. Ăn mèn mén phải chậm rãi, nhai kỹ mới cảm nhận được hết hương vị.
Mèn mén khi đã chín có vị thơm, dẻo, rất đậm đà, ăn rất bùi, ngậy. Ăn mèn mén bao giờ cũng kèm thêm một bát canh. Người Mông thường ăn món này với canh bí đỏ, canh su su… dễ ăn, dễ nuốt mà không bị sặc, tăng thêm phần hấp dẫn cho món ăn. 
Người H’Mông quan niệm: là người con gái H’Mông thì phải biết thêu thùa, biết thương chồng thương con, chăm lo cho bố mẹ chồng và đặc biệt phải biết chế biến món ăn Mèn mén. Có thể thấy, mèm mén không chỉ là đặc sản mà còn là nét văn hóa ẩm thực, thể hiện được quan niệm sống của ngời H'Mông.